Czy histerektomia jest konieczna w leczeniu zaburzeń statyki narządu rodnego?

7 Luty 2018

W związku ze starzeniem się populacji z roku na rok rośnie liczba operacji z powodu wypadania narządu rodnego. W Stanach Zjednoczonych rocznie wykonuje się z tego powodu około 74 tys. zabiegów histerektomii. Wyniki badań wykazały, że znaczna część kobiet pragnie zachować macicę w trakcie leczenia operacyjnego zaburzeń statyki narządu rodnego. Kobiety pragną zachować macicę z różnych przyczyn, na przykład chęci zachowania płodności czy poczucia kobiecości.

Histerektomia podczas operacyjnego leczenia wypadania narządu rodnego ma zazwyczaj na celu uzyskanie dostępu do tkanek, dzięki którym szczyt pochwy zostanie uniesiony do góry. Jednakże wycięcie macicy w trakcie tej procedury zwiększa koszty, wydłuża czas operacji i zwiększa ryzyko powikłań. Ponadto wiadomo, że macica nie odgrywa roli w powstawaniu wypadania narządu rodnego, a histerektomia sama w sobie może być przyczyną wypadania pochwy. Zwolennicy metod operacyjnych z zachowaniem macicy podkreślają korzyści takiego postępowania, które jednocześnie nie zmniejszają skuteczności leczenia wypadania narządu rodnego. Decyzja o wycięciu lub pozostawieniu macicy w trakcie operacyjnego leczenia wypadania narządu rodnego powinna zostać podjęta wspólnie z pacjentką po przedstawieniu ryzyka i korzyści wynikających z takiego postępowania.

Pomimo powszechności tego schorzenia brakuje w dostępnej literaturze wiarygodnych, jednoznacznych danych na ten temat. Rozwiązania tego problemu podjęła się grupa amerykańskich ginekologów, którzy na podstawie przeglądu dostępnej literatury wyłonili prace przedstawiające wyniki dobrze zaprojektowanych badań. Jednocześnie postawili oni hipotezę, że zachowanie macicy w trakcie operacyjnego leczenia wypadania narządu rodnego może korzystnie wpływać na czas operacji i ryzyko powikłań, ale tym samym — zwiększyć ryzyko nawrotu wypadania narządu rodnego. Autorzy porównywali różne techniki operacyjne — między innymi:

  • zawieszenie macicy do kości krzyżowej ( sacrohysteropexia ) z użyciem siatki w stosunku do histerektomii z następowym zawieszeniem pochwy z użyciem siatki ( sacrocolpopexia ) — zarówno podczas laparoskopii, jak i w czasie chirurgii otwartej;
  • sacrohysteropexia w stosunku do przezpochwowej histerektomii z zawieszeniem na więzadłach krzyżowo-macicznych i wiele innych zabiegów wykonywanych w leczeniu zaburzeń statyki narządu rodnego.

Przeprowadzona analiza potwierdziła, że u kobiet, które nie mają innych wskazań do wycięcia macicy, w trakcie operacyjnego leczenia wypadania narządu rodnego nie należy przeprowadzać histerektomii. Postępowanie takie wiąże się ze zmniejszonym ryzykiem powikłań okołooperacyjnych, jak też ze zmniejszonym ryzykiem erozji taśmy. Niestety wciąż nie udzielono odpowiedzi na pytanie, który rodzaj operacji wykazuje najlepsze rezultaty w wieloletniej obserwacji i najlepiej chroni przed nawrotem choroby, gdyż średni okres obserwacji w większości badań wynosił kilka lat.

Więcej użytecznych informacji w omawianej publikacji:

Meriwether K.V., Antosh D.D., Olivera C.K. i wsp. Uterine preservation versus hysterectomy in pelvic organ prolapse surgery: A systematic review with meta-analysis and clinical practice guidelines. Am. J. Obstet. Gynecol. 2018; Jan 15. pii: S0002-9378(18)30026-7. doi: 10.1016/j.ajog.2018.01.018 . [Epub ahead of print].

Przygotowali: M. Kuźmicki, J. Szamatowicz