Stosowanie hormonalnej terapii zastępczej doprowadza do zmniejszenia ilości tkanki tłuszczowej całkowitej i trzewnej

6 Kwiecień 2018

Menopauza jest związana ze zwiększeniem ilości tkanki tłuszczowej i zmniejszeniem pozostałych komponentów ciała. Z tego powodu po menopauzie wzrasta tendencja do przyrostu masy ciała przez kumulowanie tkanki tłuszczowej. Ocena wpływu wygasającej funkcji jajników pozostaje kwestią otwartą. Wyniki wielu badań wykazały, że po menopauzie wzrasta ilość tkanki tłuszczowej, a jej rozkład zmienia się z gynoidalnego na androgenny. Także badania doświadczalne wykazują przyspieszenie gromadzenia się tkanki tłuszczowej wraz ze zmniejszeniem ilości receptorów estrogenowych lub stężenia estradiolu. Po menopauzie zmniejsza się także bezwzględna ilość tkanki mięśniowej, przy czym nie jest jasne, czy jest to konsekwencja zmniejszenia stężenia estradiolu, czy po prostu wynika ze zmiany stylu życia i aktywności fizycznej. Dlatego przeprowadzono badania dotyczące wpływu hormonalnej terapii zastępczej na ilość całkowitej tkanki tłuszczowej, tkanki tłuszczowej trzewnej oraz ilość tkanki mięśniowej w aspekcie mechanizmów, jakie wpływają na wyżej przedstawiony status.

W tym celu przeanalizowano wyniki uzyskane od 1053 kobiet po menopauzie pod kątem przyjmowania hormonalnej terapii zastępczej i wydzielono trzy podgrupy: stosującą hormonalną terapię zastępczą obecnie, stosującą ją w przeszłości i niestosującą jej nigdy. Oceniano ilość tkanki tłuszczowej trzewnej, całkowitej tkanki tłuszczowej i tkanki mięśniowej, a także siłę mięśniową, odżywienie i aktywność fizyczną we wszystkich podgrupach.

Wykazano, że kobiety aktualnie stosujące hormonalną terapię zastępczą miały mniejszą ilość tkanki tłuszczowej trzewnej; ich indeks masy ciała (BMI) także był mniejszy, podobnie jak przyrost tkanki tłuszczowej trzewnej i całkowitej. Nie zauważono natomiast różnic miedzy grupami w ocenie masy mięśniowej i siły.

Tak więc wydaje się, że stosowanie hormonalnej terapii zastępczej zapobiega wzrostowi ilości tkanki tłuszczowej trzewnej. Może to mieć bardzo duże znaczenie zdrowotne, gdyż ilość tkanki trzewnej jest ściśle związana z ryzykiem wystąpienia zespołu metabolicznego, chorób układu sercowo-naczyniowego czy gęstości kości. Stosowanie hormonalnej terapii zastępczej nie wpływa w znaczny sposób na indeks masy ciała i całkowitą ilość tkanki tłuszczowej, a więc nie może zastąpić aktywności fizycznej. Wyniki badań przemawiają także za tym, że zaprzestanie stosowania hormonalnej terapii zastępczej może szybko negatywnie wpłynąć na zawartość i rodzaj tkanki tłuszczowej. Autorzy podkreślają jednak, że były to badania obserwacyjne. Konieczne jest przeprowadzenie badań randomizowanych, oceniających także rodzaj hormonalnej terapii zastępczej, drogę podawania i ewolucję zmiany składu ciała po zakończeniu terapii.

Opracował: J. Szamatowicz na podstawie: Journal of Clinical Endocrionology & Metabolism 2018.